Kể từ thời điểm khởi
tố vụ án vào tháng 7 năm 2006 đến khi Hội đồng xét xử sơ thẩm Tòa án
Nhân dân tỉnh Bình Dương tuyên án vào chiều ngày 4.6.2012, vụ án hình sự
xảy ra tại Công ty Ninh Sơn (Bình Dương) và Công ty Tân Thành (Bình
Phước) chuyên kinh doanh xuất khẩu hạt điều, đã trải qua hành trình tố
tụng gần sáu năm.
Đó cũng là khoảng thời
gian kéo theo số phận bi thảm của hai vợ chồng từng bị xét xử sơ thẩm
lần đầu với mức án mỗi người 12 năm tù về tội danh “lừa đảo chiếm đoạt
tài sản”. Nay bản án sơ thẩm không có chứng cứ gì mới theo yêu cầu hủy
án điều tra lại của Tòa phúc thẩm tối cao, đã chuyển sang kết tội “mua
bán trái phép hóa đơn” và ông Hoàng Trọng Thành, thân chủ của tôi bị
tuyên phạt mức án 2 năm 11 tháng 26 ngày, đúng bằng thời hạn tạm giam!
Trong cuộc tranh luận kéo dài gần một ngày cuối tuần trước, giữa bên buộc tội và bên bào chữa đã làm phát sinh những vấn đề thật giản dị thuộc về quan niệm liên quan đến thẩm quyền tố tụng và bản chất của các hành vi bị coi là sai phạm của những người đứng đầu doanh nghiệp liên quan đến việc hoàn thuế giá trị gia tăng, nhưng đã bị nhận thức không đúng ngay từ khi khởi tố vụ án. Các luật sư bào chữa cho các bị cáo đã nêu lên những điểm chưa bảo đảm căn cứ trong việc quyết định khởi tố vụ án và bị can, bắt tạm giam giám đốc của hai doanh nghiệp Ninh Sơn và Tân Thành.
Công ty Tân Thành là một doanh nghiệp được thành lập tại tỉnh Bình Phước, chịu sự quản lý của các cơ quan chức năng địa phương. Đại diện cơ quan quản lý thuế địa phương khi tham gia tố tụng tại phiên tòa vào tháng 6.2011 khẳng định Nhà nước không bị thiệt hại khoản tiền thuế nào. Mặc dù cơ quan thuế đã chuyển hồ sơ kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thuế, nhưng các cơ quan pháp luật tỉnh Bình Phước cho đến nay cũng không có bất cứ kết luận gì về sai phạm của Công ty Tân Thành. Vậy mà ông Hoàng Trọng Thành là Giám đốc Công ty Tân Thành ở Bình Phước lại bị các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Bình Dương khởi tố, bắt tạm giam về hành vi mà đến nay được kết luận là ông không phạm tội. Việc khởi tố này cũng không phù hợp với thẩm quyền khởi tố vụ án được quy định tại khoản 4 điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003: “Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trong trường hợp không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc điều tra thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hoặc bị bắt”.
Vào thời điểm khởi tố vụ án cách đây sáu năm, Công ty Ninh Sơn bị cơ quan thuế tiến hành thanh tra và có quyết định xử lý vi phạm về thuế, trong khi công ty đang khiếu nại và thực tế Cục Thuế tỉnh Bình Dương vẫn đang giữ khoản tiền hoàn thuế giá trị gia tăng đáng lẽ phải giải quyết cho công ty có giá trị tương đương khoản tiền thuế bị coi đã hoàn cho doanh nghiệp không đúng. Mặt khác, khi thực hiện quy trình “hoàn thuế trước - kiểm tra sau”, cơ quan thuế hoàn toàn chủ động kiểm tra và loại trừ các chứng từ, hóa đơn không hợp lệ và thu hồi các khoản thuế doanh nghiệp đã được hoàn không đúng. Cơ quan thuế không thể là “người bị hại” hay nguyên đơn dân sự do hành vi lừa đảo nào đó gây ra được vì họ có toàn quyền trong việc kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật. Trong khi quá trình giải quyết khiếu nại về thuế chưa được xem xét thấu đáo thì bà Trần Thị Lạc, Giám đốc Công ty Ninh Sơn bị khởi tố, bắt tạm giam.
Vấn đề rất đáng ngại mà chưa nhiều người đề cập đến là số phận của các doanh nghiệp “sống mà cũng như đã chết” vì không có người điều hành, tài khoản và các giao dịch tiền tệ, tài chính đều bị đóng băng và phong tỏa, trụ sở, nhà xưởng bị kê biên, hàng trăm, hàng ngàn người lao động bị lâm vào cảnh mất việc làm, ảnh hưởng đến đời sống của bản thân người lao động và gia đình họ khi vụ án được khởi tố. Công ty Ninh Sơn là một doanh nghiệp đã từng được Bộ Thương mại khen thưởng về thành tích xuất khẩu hạt điều vào hàng đầu của cả nước. Vào thời điểm xảy ra vụ án, 70% nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp dựa vào vốn vay của ngân hàng, nên khi hạt điều được thu mua, chế biến và xuất khẩu, ngân hàng thực hiện nghiệp vụ quản chấp để khi tiền bán hàng được khách hàng thanh toán thì dành cho việc trả nợ vốn và lãi vay. Để bảo đảm cho nguồn tín dụng đã cung cấp cho doanh nghiệp, ngân hàng còn nắm giữ các tài sản thế chấp là nhà cửa, tài sản của những người điều hành doanh nghiệp... Tất cả những hoạt động và nghiệp vụ đó là đều là các tác nghiệp bình thường của các doanh nghiệp và ngân hàng trong đời sống thương trường, nếu phát sinh tranh chấp thì được giải quyết bằng con đường tố tụng dân sự - kinh doanh thương mại mà pháp luật đã quy định. Mặc dù chưa có bất cứ quyết định giải thể nào từ phía các cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh hay tuyên bố phá sản từ phía tòa án có thẩm quyền, nhưng thực tế Công ty Ninh Sơn và Tân Thành coi như đã bị “khai tử” ngay từ khi các quyết định tố tụng được khởi động.
Trong không gian của phòng xử án mà tôi đã có dịp viết bài báo “chỗ ngồi không tạo nên công lý” cách đây hơn ba năm về chính vụ án này, tôi như vẫn còn nghe bên tai tiếng kêu tuyệt vọng của những người đứng đầu doanh nghiệp về những mất mát không gì có thể bù đắp được trước biến cố quá lớn, cũng như sự ngưng đọng thời gian tố tụng khi ông Thành bị bệnh nặng phải cấp cứu ngay vào thời điểm phiên tòa được mở lần đầu.
Bây giờ thì hai vợ chồng già không biết về đâu khi được tòa tuyên án bằng đúng thời hạn tạm giam, vì căn nhà chung tưởng chừng kết nối được hai phận người tìm đến nhau sau khi đã trải qua những cuộc hôn nhân không hạnh phúc, nay đã được bán đi để thanh toán các khoản nợ của ngân hàng. Còn thương hiệu, uy tín doanh nghiệp - chỗ dựa cuối cùng mà cả đời một doanh nhân bỏ ra biết bao công sức rốt cuộc cũng chỉ còn lại một cái tên...
Trong cuộc tranh luận kéo dài gần một ngày cuối tuần trước, giữa bên buộc tội và bên bào chữa đã làm phát sinh những vấn đề thật giản dị thuộc về quan niệm liên quan đến thẩm quyền tố tụng và bản chất của các hành vi bị coi là sai phạm của những người đứng đầu doanh nghiệp liên quan đến việc hoàn thuế giá trị gia tăng, nhưng đã bị nhận thức không đúng ngay từ khi khởi tố vụ án. Các luật sư bào chữa cho các bị cáo đã nêu lên những điểm chưa bảo đảm căn cứ trong việc quyết định khởi tố vụ án và bị can, bắt tạm giam giám đốc của hai doanh nghiệp Ninh Sơn và Tân Thành.
Công ty Tân Thành là một doanh nghiệp được thành lập tại tỉnh Bình Phước, chịu sự quản lý của các cơ quan chức năng địa phương. Đại diện cơ quan quản lý thuế địa phương khi tham gia tố tụng tại phiên tòa vào tháng 6.2011 khẳng định Nhà nước không bị thiệt hại khoản tiền thuế nào. Mặc dù cơ quan thuế đã chuyển hồ sơ kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thuế, nhưng các cơ quan pháp luật tỉnh Bình Phước cho đến nay cũng không có bất cứ kết luận gì về sai phạm của Công ty Tân Thành. Vậy mà ông Hoàng Trọng Thành là Giám đốc Công ty Tân Thành ở Bình Phước lại bị các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Bình Dương khởi tố, bắt tạm giam về hành vi mà đến nay được kết luận là ông không phạm tội. Việc khởi tố này cũng không phù hợp với thẩm quyền khởi tố vụ án được quy định tại khoản 4 điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003: “Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trong trường hợp không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc điều tra thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hoặc bị bắt”.
Vào thời điểm khởi tố vụ án cách đây sáu năm, Công ty Ninh Sơn bị cơ quan thuế tiến hành thanh tra và có quyết định xử lý vi phạm về thuế, trong khi công ty đang khiếu nại và thực tế Cục Thuế tỉnh Bình Dương vẫn đang giữ khoản tiền hoàn thuế giá trị gia tăng đáng lẽ phải giải quyết cho công ty có giá trị tương đương khoản tiền thuế bị coi đã hoàn cho doanh nghiệp không đúng. Mặt khác, khi thực hiện quy trình “hoàn thuế trước - kiểm tra sau”, cơ quan thuế hoàn toàn chủ động kiểm tra và loại trừ các chứng từ, hóa đơn không hợp lệ và thu hồi các khoản thuế doanh nghiệp đã được hoàn không đúng. Cơ quan thuế không thể là “người bị hại” hay nguyên đơn dân sự do hành vi lừa đảo nào đó gây ra được vì họ có toàn quyền trong việc kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật. Trong khi quá trình giải quyết khiếu nại về thuế chưa được xem xét thấu đáo thì bà Trần Thị Lạc, Giám đốc Công ty Ninh Sơn bị khởi tố, bắt tạm giam.
Vấn đề rất đáng ngại mà chưa nhiều người đề cập đến là số phận của các doanh nghiệp “sống mà cũng như đã chết” vì không có người điều hành, tài khoản và các giao dịch tiền tệ, tài chính đều bị đóng băng và phong tỏa, trụ sở, nhà xưởng bị kê biên, hàng trăm, hàng ngàn người lao động bị lâm vào cảnh mất việc làm, ảnh hưởng đến đời sống của bản thân người lao động và gia đình họ khi vụ án được khởi tố. Công ty Ninh Sơn là một doanh nghiệp đã từng được Bộ Thương mại khen thưởng về thành tích xuất khẩu hạt điều vào hàng đầu của cả nước. Vào thời điểm xảy ra vụ án, 70% nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp dựa vào vốn vay của ngân hàng, nên khi hạt điều được thu mua, chế biến và xuất khẩu, ngân hàng thực hiện nghiệp vụ quản chấp để khi tiền bán hàng được khách hàng thanh toán thì dành cho việc trả nợ vốn và lãi vay. Để bảo đảm cho nguồn tín dụng đã cung cấp cho doanh nghiệp, ngân hàng còn nắm giữ các tài sản thế chấp là nhà cửa, tài sản của những người điều hành doanh nghiệp... Tất cả những hoạt động và nghiệp vụ đó là đều là các tác nghiệp bình thường của các doanh nghiệp và ngân hàng trong đời sống thương trường, nếu phát sinh tranh chấp thì được giải quyết bằng con đường tố tụng dân sự - kinh doanh thương mại mà pháp luật đã quy định. Mặc dù chưa có bất cứ quyết định giải thể nào từ phía các cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh hay tuyên bố phá sản từ phía tòa án có thẩm quyền, nhưng thực tế Công ty Ninh Sơn và Tân Thành coi như đã bị “khai tử” ngay từ khi các quyết định tố tụng được khởi động.
Trong không gian của phòng xử án mà tôi đã có dịp viết bài báo “chỗ ngồi không tạo nên công lý” cách đây hơn ba năm về chính vụ án này, tôi như vẫn còn nghe bên tai tiếng kêu tuyệt vọng của những người đứng đầu doanh nghiệp về những mất mát không gì có thể bù đắp được trước biến cố quá lớn, cũng như sự ngưng đọng thời gian tố tụng khi ông Thành bị bệnh nặng phải cấp cứu ngay vào thời điểm phiên tòa được mở lần đầu.
Bây giờ thì hai vợ chồng già không biết về đâu khi được tòa tuyên án bằng đúng thời hạn tạm giam, vì căn nhà chung tưởng chừng kết nối được hai phận người tìm đến nhau sau khi đã trải qua những cuộc hôn nhân không hạnh phúc, nay đã được bán đi để thanh toán các khoản nợ của ngân hàng. Còn thương hiệu, uy tín doanh nghiệp - chỗ dựa cuối cùng mà cả đời một doanh nhân bỏ ra biết bao công sức rốt cuộc cũng chỉ còn lại một cái tên...
Subscribe by Email
Follow Updates Articles from This Blog via Email
No Comments